Qida israfı son illərdə dünya miqyasında ən çox müzakirə olunan problemlərdən birinə çevrilib. Milyonlarla insanın ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşdiyi bir vaxtda tonlarla qidanın istifadəsiz qalaraq tullantıya çevrilməsi mütəxəssislərin diqqət mərkəzindədir.
Araşdırmalar göstərir ki, qida itkisi yalnız istehsal və satış mərhələsində deyil, ev təsərrüfatlarında da geniş yayılıb. Bir çox hallarda insanlar aldıqları məhsulların hamısından istifadə edə bilmədikləri üçün onları zibilə atmağa məcbur olurlar.
Foodinfo.az beynəlxalq təşkilatların hesabatlarına istinadla xəbər verir ki, ən çox israf olunan məhsullar arasında meyvə və tərəvəzlər ilk sıralarda yer alır. Bu məhsulların saxlanma müddətinin qısa olması onların tez xarab olmasına və istifadəsiz qalmasına səbəb olur.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, çörək və çörək məhsulları da tez-tez tullantıya çevrilən ərzaqlar sırasındadır. İnsanlar ehtiyacdan artıq çörək aldıqları zaman onun bir hissəsi istifadə olunmadan qalır. Xüsusilə böyük şəhərlərdə bu problem daha çox müşahidə edilir.
Süd məhsulları da qida israfında mühüm paya malikdir. Süd, qatıq, pendir və digər məhsulların son istifadə tarixinin keçməsi onların atılması ilə nəticələnir. Ekspertlər bildirirlər ki, bəzi hallarda istehlakçılar tarix göstəricilərini düzgün qiymətləndirmədikləri üçün istifadəyə yararlı məhsulları da tullantıya çevirirlər.
Araşdırmalar göstərir ki, qida israfının əsas səbəblərindən biri planlaşdırılmamış alış-verişdir. Endirim kampaniyaları və iri qablaşdırmalar insanları ehtiyaclarından artıq məhsul almağa təşviq edir. Nəticədə alınan ərzaqların bir hissəsi istifadə olunmadan qalır.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, düzgün saxlanmama da mühüm amillərdən biridir. Soyuducuda və ya mətbəxdə məhsulların uyğun olmayan şəraitdə saxlanılması onların keyfiyyətini sürətlə aşağı salır. Bu isə həm iqtisadi itkiyə, həm də qida tullantılarının artmasına səbəb olur.
Qida israfının yalnız ailə büdcəsinə deyil, ətraf mühitə də təsiri böyükdür. Tullantıya çevrilən məhsulların istehsalı üçün istifadə edilən su, enerji və digər resurslar da faktiki olaraq itirilmiş hesab olunur. Buna görə beynəlxalq təşkilatlar bu problemin ekoloji nəticələrinə xüsusi diqqət yetirirlər.
Son illərdə bir çox ölkədə qida israfını azaltmaq üçün müxtəlif təşəbbüslər həyata keçirilir. Marketlərdə satılmayan məhsulların xeyriyyə təşkilatlarına verilməsi, istehlakçıların maarifləndirilməsi və ağıllı qablaşdırma texnologiyalarının tətbiqi bu istiqamətdə atılan addımlar sırasındadır.
Ekspertlər hesab edirlər ki, qida israfının azaldılması üçün ən vacib addım şüurlu istehlakdır. Ehtiyac qədər alış-veriş etmək, məhsulları düzgün saxlamaq və qalan qidalardan səmərəli istifadə etmək həm ailə büdcəsinə qənaət etməyə, həm də ərzaq tullantılarının azalmasına kömək edə bilər.
