Bəzən bir yeməyin qoxusu və ya dadı insanı illərlə geriyə aparmağa kifayət edir. Uşaqlıqda yeyilən bir şirniyyat, nənənin hazırladığı yemək və ya bayram süfrəsinin ətri uzun müddət yaddaşlarda qala bilir. Alimlər hesab edirlər ki, bunun səbəbi qida ilə insan yaddaşı arasındakı güclü əlaqədir.

Müxtəlif araşdırmalar göstərir ki, qida yalnız aclığı aradan qaldıran vasitə deyil. Yeməklər eyni zamanda emosiyalar, ailə ənənələri və həyatın müxtəlif mərhələləri ilə əlaqələndirilir. Buna görə də bəzi dadlar insanlar üçün xüsusi məna daşıyır.

Foodinfo.az elmi mənbələrə istinadla xəbər verir ki, qoxu və dad hissləri beynin yaddaş və emosiyalarla əlaqəli hissələri ilə sıx bağlıdır. Məhz buna görə müəyyən bir qoxu və ya dad insanın uzun müddət unutduğu hadisələri yenidən xatırlamasına səbəb ola bilir.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, uşaqlıq dövründə formalaşan qida vərdişləri insanın gələcək seçimlərinə də təsir göstərir. Bir çox insan böyüdükdən sonra belə uşaqlıqda sevdiyi yeməklərə üstünlük verir və həmin dadları yenidən yaşamaq istəyir.

Araşdırmalarda qeyd olunur ki, ailə mühiti də dad yaddaşının formalaşmasında mühüm rol oynayır. Bayram süfrələri, ailə yeməkləri və xüsusi günlərdə hazırlanan qidalar insan beynində emosional xatirələrlə birlikdə yadda qalır. Buna görə həmin yeməklər sonradan daha dəyərli görünə bilir.

Maraqlıdır ki, eyni yemək müxtəlif insanlar üçün tamamilə fərqli hisslər yarada bilər. Bunun səbəbi həmin qidanın hər bir insanın həyatında fərqli xatirələrlə əlaqələndirilməsidir. Bir şəxs üçün adi görünən yemək başqa biri üçün xüsusi əhəmiyyət daşıya bilər.

Psixoloqlar bildirirlər ki, qida ilə bağlı xatirələr insanın əhvalına da təsir göstərə bilir. Bəzi insanlar sevdikləri yeməkləri qəbul etdikdə özlərini daha rahat və xoşbəxt hiss etdiklərini qeyd edirlər. Bu hal qidanın yalnız fiziki deyil, emosional əhəmiyyət daşıdığını da göstərir.

Müasir qida sənayesində də dad yaddaşından geniş istifadə olunur. Bir çox istehsalçı istehlakçılarda nostalji hissi yaratmaq üçün klassik reseptlərə və tanış dadlara üstünlük verir. Bu strategiya xüsusilə uzun illər bazarda olan məhsullar üçün aktual hesab edilir.

Tarixçilər qeyd edirlər ki, müxtəlif xalqların milli mətbəxlərinin qorunub saxlanılmasının səbəblərindən biri də məhz kollektiv dad yaddaşıdır. Nəsildən-nəslə ötürülən reseptlər yalnız qida deyil, həm də mədəni irs elementi kimi yaşayır.

Ekspertlərin fikrincə, dad yaddaşı insan həyatında ən maraqlı hissi təcrübələrdən biridir. Bir qaşıq yemək və ya tanış bir qoxu insanı illər əvvəlki hadisələrə qaytara, unudulmuş xatirələri yenidən canlandıra bilər. Bu isə qidanın insan həyatındakı rolunun düşündüyümüzdən daha böyük olduğunu göstərir.